http://www.adaptivepath.com/publications/essays/archives/000385.php

Nasıl çalışır:
.NET içinde AJAX metodu olarak işaretlenmiş fonksiyonlar için birer JavaScript oluşturulur. Bu script istemci tarafından sunucu tarafındaki fonksiyonu çağırmak için proxy görevi görür. Sunucu tarafında Ajax handler’ı reflection yolu ile çağırılan metoda benzeyen bir metod arar, bulur, çalıştırır ve sonuçları istemciye döndürür. Bu arada gerekli olan alt yapıyıda kendisi otomatik olarak düzenler.
Diyelimki aşağıdaki gibi bir fonksiyonunuz var:

[Ajax.JavascriptMethod]
public string SayHello(string ad)
{
return “Hello “ + ad;
}

AJAX.NET sınıfı otomatik olarak ismi SayHello olan bir JavaScript fonksiyonu oluşturur. Bu fonksiyon çağırıldığında, istek sunucuya gönderilir ve geriye dönüş değeride istemciye döner.

Kurulum
AJAX.NET’in son sürümünü bu adresten indirebilirsiniz. Tüm yapmanız gereken projenizde References kısmına bu dll’i yüklemektir.
Daha sonra web.config dosyasında bazı değişiklikler yapacağız. Aşağıdaki handler’ı kısmına eklemeniz gerekiyor. Handler aslında var olmayan bir sayfaya istek yapıldığında ASP.NET uygulamasının nasıl karşılık vereceğini belirtir.

Web.config dosyasındaki bu değişiklikten sonra herhangi bir ASP.NET sayfasının Page_Load fonksiyonuna aşağıdaki kodu eklemeniz gerekiyor.

private void Page_Load(object sender, EventArgs e){
Ajax.Utility.RegisterTypeForAjax(this.GetType());
//…
}

JavaScripti sayfaya kaydettikten sonra aspx sayfasını ağ gezgini ile çağırdığınızda aşağıdaki gibi bir kod meydana gelecektir.

NAMESPACE.PAGECLASS sayfanın sınıfı olacak ve Inherits parametresinin değerini alacaktır.
ASSEMBLYNAME ise sayfanın bağlı olduğu assembly ismini alacaktır. Büyük ihtimalle projenizin ismi olacaktır.

Sunucu-tarafında çalışan fonksiyonların AJAX metodu olarak işaretlenmesi gerekiyor. Yukarıda da anlattığım gibi Ajax.JavaScriptMethod() etiketi ile fonksiyonların asenkron olarak çağırılmasını sağlayabilirsiniz. Bu yöntem ile integer, string, double, boolean, DateTime, DataSet ve DataTable geriye döndürebilirsiniz.

Bu yöntem ağ uygulamalarına Windows Forms uygulamaları gibi esneklik sağlıyor ve ağ uygulamalarının daha hızlı cevap vermesini sağlıyor. Günümüzde herkesin hızlı internet servislerinden yararlanmadığını düşünürsek AJAX gibi bir metodun yararları daha da fazla beliriyor.
Bu arada Microsoft’ta boş durmuyor. ASP.NET 2.0 ile AJAX benzeri bir teknolojiyi Atlas adı ile Framework 2.0 içine entegre etmeye çalışıyorlar. Böylece bu metoddan yararlanarak ağ uygulamaları geliştirebileceğiz. Bu proje ile yeni form kontrolleri de gelecek.
Atlas bir adım ileri giderek Ağ Hizmetlerine ve Indigo servislerine asenkron olarak bağlanabilecek. İstemci tarafındaki nesneleri sunucu tarafındaki nesnelere bağlayabilme özelliği sayesinde güvenlik, kulanıcı tanımlama, arayüz kişiselleştirme gibi işlemler daha kolay mümkün olabilecek. Kimbilir belki kullanıcı tokenlarını dahi internet üzerinde taşıyıp uzak sistemlere login olmak bile mümkün olabilecek. İstemci tarafında lokal olarak “cache” tanımlayıp verileri burada tutmak mümkün olabilecek. Ne yazık ki Atlas, VS2005 Beta2 içinde yok. Ancak Eylüldeki PDC ’05’de duyurulacak ve sanırım beta olarak dağıtılacak. Genede Kasımda çıkması planlanan VS2005 paketinde Atlas olmayacak.

Scott Guthrie’nin blogundan Atlas hakkında ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.